PM - nevidljivi ubica (2.dio)

Nastavak teksta o opasnostima koje može donijeti zagađenje zraka lebdećim česticama, prisutno u našim gradovima u alarmantnim koncentracijama.


I kratkotrajna izloženost može biti smrtonosna

Odmah se mora naglasiti, i kratkotrajna izloženost čestičnom zagađenju može da ubije. Maksimumi čestičnog zagaženja mogu trajati od nekoliko sati do nekoliko dana. Smrt može nastupiti istog dana kada je ustanovljen visok nivo zagađenja lebdećim česticama ili jedan do dva mjeseca poslije. Čestično zagađenje nije samo uzrok smrti koja se desi nekoliko dana ranije no što bi inače, već je uzrok smrti koje se uopće ne bi desile da je zrak čistiji! Istraživači sa Harvarda su nedavno utrostručili procjenu rizika od prerane smrti nakon analize podataka sa PM2.5 monitora čestičnog zagađenja u 27 gradova SAD. Čestično zagađenje također umanjuje funkciju pluća, uzrokuje povećano uzimanje ljekova za astmu, uzrok je povećanog odsustva iz škole, povećanom broju posjeta hitnoj pomoći i bolnici. Ostali loši efekti zagađenja mogu biti kašljanje, kihanje, srčana aritimija i srčani napadi.

Prema nalazima najnovijih studija, kratkotrajni porast čestičnog zagađenja je povezan sa:
- smrću od respiratornih i kardiovaskularnih uzroka, uključujući i moždane udare,
- povećanom smrtnošću dojenčadi i male djece,
- povećanom broju srčanih udara, posebno kod starijih i kod srčanih bolesnika,
- zapaljenju plućnog tkiva kod mladi, zdravih odrastlih osoba,
- povećani broj hospitaliziranih od kardiovaskularnih bolesti, uključujući i moždane udare i zatajenja rada srca,
- povećan broj posjeta hitnoj pomoći od strane bolesnika koji boluju od akutnih respiratornih bolesti,
- povećan broj hospitalizirane djece oboljele od astme,
- povećana ozbiljnost astmatičnih napada kod djece.

Studija načinjena nakon istraživanja u Galvestone-u u Teksasu, koje je obavljeno nad spasiocima zaposlenim na plaži, kada im je testiran kapacitet pluća više puta dnevno, je pokazala da im je prohodnost pluća bila smanjena na kraju dana, nakon kratkotrajne izloženosti povećanom čestičnom zagađenju.

Izlaganje tokom cijele godine

Udisanje vazduha zagađenog visokom koncentracijom lebdećih čestica dan za dan također može biti smrtonosno, što su prelomne studije iz 1990-ih nepobitno pokazale. Hronična izloženost čestičnom zagađenju može skratiti životni vijek za jednu do tri godine. Drugi utjecaji se kreću od preranih poroda to ozbiljnih respiratornih poremećaja, čak i sa niskim koncentracijama lebdećih čestica.


Izlaganje tokom cijele godine čestičnom zagađenju je također povezano sa:
- povećanom hospitalizacijom usljed astmatičnih napada kod djece koja žive blizu puta kojim prolaze teški kamioni,
- usporenim funkcionalnim razvojem pluća kod djece i tinejdžera,
- značajnim oštećenjima malih vazdušnih puteva u plućima,
- povećanim rizikom smrti od raka pluća,
- povećanim rizikom smrti od kardiovaskularnih bolesti.

Istraživanje rizika po zdravlje na uzorku od 65.000 žena u dobi od preko 50 godina je pronašlo da one koje stanuju u oblastima sa povećanim nivoom zagađenosti lebdećim česticama su izložene puno većem riziku smrti od srčanih bolesti u odnosu na ranije procjene. Ti su rizici bili različiti za žene koje su živjele unutar istog grada ovisno od godišnjeg nivoa zagađenja u njihovom susjedstvu.

PM - nevidljivi ubica (1. dio)

"State of the Air 2012"
17/01/2013 American Lung Association


Share this